Hướng dẫn Giao dịch Ký quỹ (Margin) tại VPS

1. Margin là gì? Khi nào Nhà đầu tư cần dùng đến margin?
Margin (giao dịch ký quỹ) là một thuật ngữ trong đầu tư chứng khoán đề cập đến việc nhà đầu tư có thể sử dụng khoản vay từ Công ty Chứng khoán (CTCK) và thế chấp khoản vay bằng chính cổ phiếu mà nhà đầu tư đã mua.

Margin là một đòn bẩy tài chính giúp nhà đầu tư tối đa hóa cơ hội và gia tăng lợi nhuận lên gấp bội so với việc chỉ sử dụng vốn tự có.

2. Margin chịu ảnh hưởng thế nào bởi biến động thị trường?

Sử dụng margin giúp khuếch đại kết quả đầu tư, cả khi có lãi lẫn khi thua lỗ. Vì vậy, diễn biến thị trường có ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả sử dụng margin.

▲ Khi thị trường và cổ phiếu tăng giá:

Nếu NĐT đang sử dụng margin và giá cổ phiếu tăng, lợi nhuận sẽ cao hơn so với chỉ dùng vốn tự có. Đồng thời, giá trị tài sản ròng (Equity) trong tài khoản cũng tăng lên giúp tỷ lệ ký quỹ cải thiện, khi đó NĐT có thể:

• Tiếp tục mua thêm cổ phiếu
• Gia tăng quy mô đầu tư để tối ưu lợi nhuận
• Margin giúp tăng tốc lợi nhuận khi thị trường đúng kỳ vọng.

▼ Khi cổ phiếu giảm giá:

• Margin làm khuếch đại rủi ro khi thị trường đi ngược kỳ vọng. Việc kiểm soát rủi ro sẽ hiệu quả hơn nếu nhà đầu tư nắm rõ tình trạng ký quỹ và chủ động giảm dư nợ margin khi thị trường diễn biến bất lợi.
• Nếu cổ phiếu giảm trong lúc đang dùng margin, giá trị tài sản ròng sẽ giảm nhanh hơn so với giao dịch thông thường và lợi nhuận cũng giảm nhanh hơn.

3. Tỷ lệ ký quỹ là gì và vì sao cần quan tâm?
Trong giao dịch ký quỹ, các CTCK quy định NĐT phải duy trì tỷ lệ ký quỹ ở mức an toàn nhằm kiểm soát rủi ro.

Tỷ lệ ký quỹ = Giá trị tài sản bảo đảm ròng ÷ Tổng giá trị tài sản bảo đảm

Trong đó:

• Tài sản bảo đảm: Tiền + chứng khoán trong tài khoản ký quỹ
• Giá trị tài sản bảo đảm ròng = Tổng giá trị tài sản bảo đảm Dư nợ vay

Tỷ lệ tài khoản cần chú ý trong đầu tư:

• Tỷ lệ ký quỹ ban đầu: Tỷ lệ vốn tự có so với tổng giá trị khoản đầu tư.
• Tỷ lệ ký quỹ duy trì: Mức tối thiểu nhà đầu tư phải duy trì để tránh bị call margin.
• Call margin: Khi tỷ lệ ký quỹ giảm xuống dưới mức yêu cầu, công ty chứng khoán sẽ yêu cầu nhà đầu tư nạp thêm tiền hoặc bán cổ phiếu.
• Force sell (Bán giải chấp): Nếu nhà đầu tư không bổ sung ký quỹ, công ty chứng khoán có quyền bán cổ phiếu để thu hồi nợ.

Các ngưỡng tỷ lệ tài khoản cần chú ý tại VPS

• Ở VPS, tỷ lệ an toàn là trên 30%. Nếu tỷ lệ ký quỹ giảm xuống dưới 30%, nhà đầu tư sẽ nhận được yêu cầu bổ sung ký quỹ (call margin).
• Nếu tỷ lệ ký quỹ tiếp tục giảm xuống dưới 25%, công ty chứng khoán sẽ thực hiện bán giải chấp (force sell) để thu hồi nợ.

Khi giá cổ phiếu giảm khiến tỷ lệ ký quỹ xuống dưới mức quy định, CTCK sẽ yêu cầu NĐT bổ sung tài sản bảo đảm (gọi là Margin Call). Để đưa tỷ lệ ký quỹ về mức an toàn, NĐT có thể:

• Nộp thêm tiền
• Bổ sung chứng khoán
• Hoặc bán bớt cổ phiếu trong tài khoản margin

CTCK có quyền chủ động bán chứng khoán để thu hồi nợ margin (force sell) trong các trường hợp sau:

• Tỷ lệ ký quỹ chạm ngưỡng ép bán theo quy định
• Tỷ lệ ký quỹ vi phạm ngưỡng an toàn và NĐT không bổ sung tài sản đúng thời hạn

Khi ép bán, CTCK có thể chủ động quyết định mã chứng khoán bán, giá bán và thời điểm bán. Margin call là cảnh báo sớm, không đồng nghĩa với thua lỗ.